Start arrow Historia arrow Przedborskie kalendarium (Aktualizacja: 21.03.2012 r.)

Przedborskie kalendarium (Aktualizacja: 21.03.2012 r.) PDF Drukuj Email
02.02.2008.

WIEK XII

 

1145

- 28 kwietnia - pod taką datą na dokumencie wystawionym rzekomo przez Mieszka III Starego zapisana jest nazwa Przedbórz jako Predbor. Pismo to, będące potwierdzeniem nadań książęcych na rzecz klasztoru w Trzemesznie jest jednak falsyfikatem, którego powstanie historycy datują na pierwszą połowę wieku XIII.  

  

WIEK XIII

 

1239

- 9 lipca - zjazd książąt piastowskich w Przedborzu: 13-letniego Bolesława Wstydliwego i jego matki Grzymisławy oraz Konrada Mazowieckiego, który przybył ze swym synem Siemowitem, przy udziale możnych i rycerstwa ziemi sandomierskiej. Książę Konrad zgadza się na objęcie ziemi sandomierskiej przez Bolesława, który potwierdza nadanie dla klasztoru cystersów w Sulejowie wsi Kępino przez arcybiskupa Pełkę. Prawdopodobnie w dokumencie potwierdzającym nadanie widnieje pierwszy historyczny zapis naszego miasta jako PREDBOR.

 

1241

- listopad - podczas swego pobytu w przedborskim grodzie Konrad Mazowiecki wystawia dokument z nadaniem dla klasztoru Benedyktynek w Staniątkach. W dokumencie Przedbórz zapisany jest jako PREDBRIJ.

 

1260

- 2 grudnia - podpisanie w Przedborzu w obecności Bolesława Wstydliwego ugody między synami Konrada Mazowieckiego: Siemowitem Mazowieckim a Kazimierzem I Kujawskim (ojcem Władysława Łokietka), którzy walczyli między sobą o schedę po ojcu. W zjeździe tym udział brali też biskupi z Januszem arcybiskupem gnieźnieńskim na czele.

 

1278

- zakończona zostaje w Przedborzu budowa kościoła pod wezwaniem św. Aleksego. Fundatorem świątyni prawdopodobnie jest książę Bolesław V Wstydliwy, a jej budowniczym Jacek Aleksy Sadykierz.

 

WIEK XIV

 

1341

- Dobudowanie  wieży o charakterze obronnym do kościoła św. Aleksego.


1350-1360

- Budowa zamku murowanego z polecenia Kazimierza Wielkiego.

 

1364

- 7 wrzesień - W Przedborzu gościli: król Kazimierz Wielki wraz z licznym dworem i jego siostra Elżbieta Łokietkówna, królowa Węgier.

 

1370

- 8 września - Podczas pobytu w Przedborzu, król Kazimierz III Wielki udał się na polowanie w okoliczne lasy. W trakcie łowów spadł z konia i złamał sobie nogę. Miejscowa tradycja mówi o pobliskiej Żeleźnicy (kiedyś Żelazne Nogi) jako o miejscu tego wypadku. Osłabienie organizmu króla po złamaniu oraz jego nieroztropne zachowanie spowodowało zachorowanie władcy na zapalenie płuc, które stało się przyczyną jego śmierci dwa miesiące później.

 

1388

- 1 maja - podczas swej wizyty w Przedborzu, król Władysław Jagiełło wydaje przywilej dla Sulejowa, nadając mieszkańcom tego miasta prawa i swobody takie same jak mieszkańcom Piotrkowa oraz prawo organizowania tam w środy targów.

 

WIEK XV

 

1405

- 2 kwietnia - Nadanie praw miejskich Przedborzowi, na prawie magdeburskim przez Władysława Jagiełłę; lokacja ta następuje po pożarze miasta, który miał miejsce tego samego roku. Królowi towarzyszył wybitny arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba. Pierwszy akt lokacyjny miasta zaginął i nie można jednoznacznie ustalić daty jego nadania.

 

1419

- 15 sierpnia - Będąc w drodze z Łęczycy do Wiślicy, król Władysław Jagiełło zatrzymuje się w Przedborzu i spędza tu święto Wniebowzięcia NMP.

 

1423

- 29 lipca - Władysław Jagiełło wydaje w Przedborzu dokument lokacyjny oparty na prawie magdeburskim dla wsi Łodzia - późniejszej Łodzi.

 

1428

- 14 sierpnia - podczas pobytu w Przedborzu, Władysław Jagiełło przeniósł miasto Radoszyce z prawa polskiego na prawo magdeburskie.

 

1430

- 2 sierpnia - w Łęczycy król Władysałw Jagiełło potwierdził Maciejowi Kaczorkowi z Paskrzyna, nabycie 1/3 dochodów ze starego młyna na Pilicy w Przedborzu.

 

1433

- wrzesień - Król Władysław Jagiełło podróżując z Sieradza w Sandomierskie zatrzymuje się w Przedborzu.

 

1448

- 24 czerwca - w kościele parafialnym w Przedborzu, arcybiskup Wincenty Kot zatwierdził altarię ku czci NMarii P., św. Wojciecha i św. Krzyża.

 

1451

- czerwiec - W drodze z sejmu w Piotrkowie do Krakowa, Kazimierz IV Jagiellończyk przebywa w Przedborzu.

 

1452

- lipiec - Król Kazimierz IV Jagiellończyk w swej podróży z Krakowa do Łęczycy i Nieszawy odwiedza Przedbórz.

 

1453

- 3 lipca - Kazimierz IV Jagiellończyk wraz ze swoją matką a wdową po Władysławie Jagielle - Zofią Holszańską, po raz kolejny odwiedza Przedbórz.

 

1461

- czerwiec - w drodze na wyprawę przeciwko Krzyżakom, w Przedborzu gości ponownie Kazimierz IV Jagiellończyk.

 

1493

26-27 stycznia - w Przedborzu zatrzymuje się Jan Olbracht, koronowany na króla we wrześniu 1492 roku. Jego wizyta była zapewne okazją do uroczystego powitania Jagiellona na przedborskim zamku jako nowego władcy w Polsce. Olbracht zatrzymał się tu w drodze do Piotrkowa na pierwsze w historii naszego kraju posiedzenie dwuizbowego parlamentu.

 

1496

- 22 (?) marca - przyszły król Polski i brat króla Aleksandra Jagiellończyka, Zygmunt Stary zatrzymuje się w Przedborzu w drodze z Krakowa do Piotrkowa.

 

WIEK XVI


1509

- 16 kwietnia - rachunki królewskie potwierdzają pobyt króla Zygmunta I Starego w Przedborzu.

 

1511

- 15 luty - w drodze z Piotrkowa do Krakowa Zygmunt I Stary odwiedza miasto.

 

1518

- 19 lipca - w Krakowie, król Zygmunt Stary z okazji sporu miast Przedborza i Wiślicy zatwierdził prawo dla kupców przedborskich do swobodnego handlowania solą z żup krakowskich. 

 

1519

- 19 listopada - kolejna wizyta Zygmunta I Starego zmierzającego ze stołecznego Krakowa poprzez Małogoszcz, Przedbórz, Piotrków i Rawę Mazowiecką do Torunia, gdzie sejm podjął uchwałę o rozpoczęciu ostatniej w dziejach wojny z zakonem krzyżackim.

 

1526

- 29 stycznia - Zygmunt I Stary powracając z sejmu w Piotrkowie przejeżdża przez Przedbórz. Noc z 29 na 30 stycznia spędza w niedalekiej Żeleźnicy.


- 22 luty - po noclegu w Olesznie Zygmunt I Stary udający się do Malborka i Gdańska przejeżdża przez Przedbórz.

 

1531

- 13 stycznia - Zygmunt I Stary przebywając w Przedborzu rozstrzygnął spór między starostą przedborskim Janem Leżeńskim a mieszczanami tutejszymi, dotyczący połowu ryb przez tych ostatnich w rzece Pilicy. Król stając po stronie mieszczan daje im zezwolenie na poławianie ryb z wyjątkiem miejsca zwanego Przemsza.

 

1550

- 3 maja - syn zmarłego Zygmunta Starego, Zygmunt II August z wizytą w Przedborzu.

 

1558

- (?) listopada - Zygmunt II August odwiedza Przedbórz.

 

1559

- 14 luty - wracając z Piotrkowa (przez Sujejów) do Krakowa Zygmunt August znów przejeżdża przez Przedbórz.

 

1576

- 3 czerwca - Stefan Batory, krótko po swojej koronacji, przebywał na przedborskim zamku.

 

1585

- 11 marca - król Stefan Batory przebywa w Przedborzu. Wydaje tu dokument dla Kacpra Sokołowskiego, w którym nadaje mu dziesięć opuszczonych włók ziemi koło zamku Rzeżyca w dożywocie.

 

1596

- 8/9 listopada - Zmierzając, z Warszawy  do Krakowa, na pogrzeb Anny Jagiellonki odwiedza Przedbórz legat papieski Henryk Gaetano.

 

Wiek XVII

 

1655

- 13 września - Potop: król Jan II Kazimierz, wycofując się przed wojskami szedzkimi, rozbija się obozem wojskowym pod Przedborzem.


- 15 września - Potop: król Jan II Kazimierz w obozie pod Przedborzem wydaje przywilej dla przedborskich Żydów. Transumuje w nim dwa wcześniejsze przywileje dla mieszkańców  Przedborza wyznania mojżeszowego. Władca na czele wojsk polskich i pospolitego ruszenia udaje się pod Żarnów w celu wydania bitwy Szwedom.


- 16 września - Potop: po klęsce w bitwie pod Żarnowem król polski przez Przedbórz ucieka w kierunku Włoszczowy; ścigająca go armia szwedzka zajmuje Przedbórz paląc miasto oraz niszcząc zamek.

 

1657

- (?) Potop: prawdopodobnie w 1657 roku dochodzi do pogromu Żydów zamieszkujących Przedbórz. Nie wiadomo jednak czy dokonały tego wojska szwedzkie czy odziały Stefana Czarneckiego. Zamordowano ok. 50 rodzin żydowskich;


- 4 kwietnia - Potop: przez Przedbórz przejechał władca Szwecji Karol X Gustaw

 

WIEK XVIII

 

1758

- 11 czerwca - starostą przedborskim, wykupując urząd od Jana Bobrownickiego, zostaje Adam Małachowski - słynący z gościnności, uczt i zabaw w swym dworku w Bąkowej Górze (zm.6 I 1767).

 

1765

- 17 października - w Warszawie, król Stanisław August Poniatowski potwierdza dokumeny zawierające przywileje przedborskich Żydów.

 

1768

- 13 sierpnia - w okolicach Przedborza dochodzi do bitwy między Rosjanami a oddziałem konfederatów barskich. Konfederaci zostają pokonani. 120 zostaje zabitych, 80 wziętych do niewoli.

 

1793

- 25 września - II rozbiór Polski:podpisanie traktatu z Prusami sankcjonującego drugi rozbiór Polski na mocy którego Rzeczpospolita zrzekła się m.in. Wielkopolski po rzekę Pilicę. W związku z tym przedmieście Widoma staje się częścią Królestwa Prus, a Przedbórz staje się miastem granicznym Rzeczpospolitej.

 

1795

- 24 października - na skutek III rozbioru Polski Przedbórz znalazł się w granicach monarchii Habsburgów. Pilica natomiast rzeką graniczną miedzy Prusami a Austrią. Przedbórz wszedł w skład Galicji Zachodniej.

 

WIEK XIX

 

1871

- 25 grudnia - urodził się w Przedborzu Eugeniusz Tryjarski, przyszły lekarz medycyny, absolwent UW, wybitny otolaryngolog, aktywny działacz na rzecz opieki nad zwierzętami, prezes zarządu głównego Zjednoczenia Towarzystw Opieki nad Zwierzętami. Jego pacjentem był prezydent Ignacy Mościcki. Większość życia związany z Warszawą. Zmarł 14 III 1944 roku w Milanówku. Pochowany został na Cnentarzu Powązkowskim.

 

WIEK XX

 

1914

- 17 grudnia - I wojna światowa - wojska austro-węgierskie zajmują Przedbórz.

 

1917

- 17 października - odsłonięcie pomnika Tadeusza Kościuszki w parku na Widomie. Pomnik jest jednym z pierwszych w Polsce wystawionych pomników ku czci tego polskiego bohatera narodowego. Powstał on dzięki ofiarności społeczeństwa miasteczka;


- 31 października - do Rady Miasta Przedborza wpłynął wniosek złożony przez księdza Antoniego Axamitowskiego.Wniosek dotyczył wydzielenia pomieszczeń pod pierwszą w mieście szkołę średnią nazywaną Preparandą.

 

1918

- 3 listopada - wiec w Przedborzu z udziałem ok. 1000 osób przeważnie okolicznych włościan, na którym wybrano dwóch przedstawicieli na zjazd Zjednoczenia Ludowego do Warszawy w osobach ks. Axsamitowskiego i włościanina Tomasza Polusa;


- 13 grudnia - dwunastu włościan z powiatów koneckiego i radomszczańskiego pod przewodnictwem przedborskiego proboszcza ks. Axamitowskiego, złożył wizytę w Warszawie Naczelnikowi Państwa Józefowi Piłsudskiemu.

 

1930

- 18 grudnia - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości o utworzeniu w Przedborzu urzędu notariusza. 

 

1931

- 11 listopada - odsłonięcie na ul. Częstochowskiej pomnika ku czci Marszałka Józefa Piłsudskiego i poległych obrońców Ojczyzny w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku.

 

1932

- 7 luty - w Przedborzu odbył się wiec poparcia dla B.B.W.R. Uczestniczyło w nim ok. 400 osób, głównie włościan z okolicznych wsi. Na wiecu przemawiał poseł Leon Kozłowski.

 

1934

- 20 października - w Domu Katolickim, staraniem ks. Ręczajskiego, uruchomiono pierwsze w Przedborzu kino dźwiękowe. Nosiło ono nazwę Polonia, a pierwszy wyświetlony w nim film opowiadał o walkach na froncie francusko-niemieckim podczas I wojny światowej. Nosił on tytuł "Drewniane Krzyże".

 

1935

- 23 marca - powstanie przy Nadleśnictwie Państwowym w Przedborzu oddziału Ligi Morskiej i Kolonialnej;


- 17 grudnia - odbyła się w Przedborzu  konferencja organistów  dekanatu radoszyckiego.

 

1939

- 1 kwietnia - miasto i gmina Przedbórz, wraz z innymi gminami powiatu koneckiego, zostają odłączone od woj. kieleckiego i włączone do woj. łódzkiego (na mocy Ustawy z dnia 9.IV.1938 r.);


- 2 września godz. 18.00 - pojawił się pierwszy - po wybuchu II wojny światowej - niemiecki, rozpoznawczy pododdział pancerny. Rozgorzała walka polskich policjantów z agresorem. Padli pierwsi zabici i ranni spośród mieszkańców miasta;


- 26 października - Przedbórz wraz z powiatem koneckim (Kreis Końskie) został włączony do Dystryktu radomskiego (Distrikt Radom) w utworzonym na mocy rozkazu Adolfa Hitlera z 12.10.1939 r. Generalnym Gubernatorstwie.

 

1941

- 25 października - do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz przybywa transport więźniów, wśród których znajdowali się: Chudy Stanisław zam. Taras, Bińkowski Józef zam. Zagacie, Gaj Zygmunt zam. Policzko, Jędrzycki Zbigniew zam. Policzko, Lederman Josek zam. Przedbórz.

 

1943

- 1 marca - wedle spisu ludności przeprowadzonego przez Niemców w tym dniu w Generalnym Gubernatorstwie, Przedbórz liczył 3378 mieszkańców.

 

1948

- 19 listopada - rozprządzenie Minstra Sprawiedliwości o zniesieniu sądu grodzkiego w Przedborzu.

 

1970

- 1 stycznia - na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Józefa Cyrankiewicza z dnia 22.12.1969 r. wyłączono z granic Przedborza Wolę Przedborską, Pohulankę oraz Miejskie Pola. 

 

Opracował: Paweł Zięba

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Pierwszy portal o Przedborzu  
Design by Studio Ormański