Start arrow Historia arrow Ul. Trytwa - sk─ůd taka nazwa? (Pawe┼é Grabalski)

Ul. Trytwa - sk─ůd taka nazwa? (Pawe┼é Grabalski) PDF Drukuj Email
08.02.2015.
Niekt├│rzy uwa┼╝aj─ů ┼╝e to dziwna nazwa, a mieszka┼äcy zapytani przez przyjezdnych o nazw─Ö wzruszaj─ů ramionami. Podczas gdy nazwy ulic upami─Ötniaj─ů osoby, wydarzenia, pochodz─ů od nazw miejscowo┼Ťci, obiekt├│w b─ůd┼║ wyra┼╝one s─ů w j─Özyku polskim (np. Le┼Ťna, Krzywa, Po┼éudniowa), nie ma z tym problemu, ale je┼Ťli nazwa pochodzi z obcego j─Özyka, a w dodatku okre┼Ťla co┼Ť, co ju┼╝ od dawna nie funkcjonuje? A tak w┼éa┼Ťnie jest z ul. Trytwa.

W wi─Ökszo┼Ťci s┼éownik├│w trudno znale┼║─ç wyja┼Ťnienie s┼éowa "trytwa", s┼éowo dawno wysz┼éo z u┼╝ycia. A trytwa to nic innego, jak usypana i wyniesiona ponad lustro wody grobla, nasyp, na kt├│rym znajdowa┼éa si─Ö droga. Trytwy budowane by┼éy w miejscach trudno przejezdnych, zwykle w pobli┼╝u jezior, rzek czy na mokrad┼éach. Uk┼éadano je z wi─ůzek p─Öd├│w wikliny i wi─Ökszych topolowych dranic (cienkich, w─ůskich desek ┼éupanych z pnia drzewa), dodatkowo obsypuj─ůc ziemi─ů i kamieniami. Nazwa „trytwa” wywodzi si─Ö z j─Özyka niemieckiego („die Trift”, "trytef") i prawdopodobnie przysz┼éa na ziemie polskie wraz z Ol─Ödrami, czyli osadnikami holenderskimi (aczkolwiek p├│┼║niej to okre┼Ťlenie stosowano tak┼╝e do osadnik├│w niemieckich, szkockich czy czeskich, zamieszkuj─ůcych g┼é├│wnie na terenach zalewowych).

Lewobrze┼╝na cz─Ö┼Ť─ç miasta (dawniej przedmie┼Ťcie Widoma) po┼éo┼╝ona jest ni┼╝ej ni┼╝ cz─Ö┼Ť─ç prawobrze┼╝na. Gdy Pilica wylewa┼éa, zalewane by┼éy wi─Öc obszary po┼éo┼╝one po lewej stronie rzeki. Droga biegn─ůca do przeprawy (mostu) by┼éa cz─Östo zalewana, by┼é to teren podmok┼éy, dlatego dawni mieszka┼äcy tych teren├│w wybudowali trytw─Ö, aby mo┼╝na by┼éo przez ni─ů dosta─ç si─Ö do przeprawy. Trytwa mog┼éa istnie─ç zanim jeszcze powsta┼éa Widoma, ale funkcjonowa┼éa ju┼╝ przeprawa w miejscu dzisiejszego mostu.

Dzi┼Ť ju┼╝ rzeka nie zalewa tej cz─Ö┼Ťci miasta, droga biegnie nieco wy┼╝ej ni┼╝ kiedy┼Ť, a po dawnej trytwie pozosta┼éa nazwa, kt├│r─ů nosi odcinek ulicy, znajduj─ůcy si─Ö pomi─Ödzy ul. Le┼Ťn─ů a mostem. Nie jest to wi─Öc przypadkowa nazwa, jest to nazwa historyczna, upami─Ötniaj─ůca co┼Ť, czego dzi┼Ť ju┼╝ si─Ö nie buduje, ale tak┼╝e informuje nas, ┼╝e co┼Ť takiego istnia┼éo dawniej w Przedborzu w tym w┼éa┼Ťnie miejscu. Trytwa z Widomy do Przedborza.

  

Paweł Grabalski

  

Informacje o trytwach pochodz─ů ze stron: warszawa.wikia.com, muzeumkonstancina.pl, warszawa.gazeta.pl

Poniżej przykład trytwy (fotografia pochodzi ze strony muzeumkonstancinjeziorna.pl).

  

   
  
  
 
« poprzedni artyku│   nastŕpny artyku│ »

Pierwszy portal o Przedborzu  
Design by Studio Ormański